Daha Önce Aktifleştirilmiş Ar-Ge Harcamalarının İlgili Dönemde Aktiflerden Çıkarılarak Doğrudan Gider Yazılması Durumları

DSC_1813Ar-Ge indirimi müessesesinin birkaç önemli unsurundan biri de Ar-Ge projesinden vazgeçilmesi veya projenin olumsuz sonuçlanması durumlarında, daha önceki dönemlerde aktifleştirilmiş olan ve cari dönemde projenin sonuçlandığı tarihe kadar yapılmış olan harcamaların muhasebe ve vergisel durumudur.

5746 sayılı kanunun 3 üncü maddesinde “…Ayrıca bu harcamalar, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre aktifleştirilmek suretiyle amortisman yoluyla itfa edilir, bir iktisadi kıymet oluşmaması halinde ise doğrudan gider yazılır. Kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutar, sonraki hesap dönemlerine devredilir. Devredilen tutarlar, takip eden yıllarda 213 sayılı Kanuna göre her yıl belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak dikkate alınır.” hükmü bulunmaktadır. Buna paralel olarak, 1 seri no’lu Kurumlar Vergisi Genel Tebliğinin 10.2.6. bölümünde de “…Ancak projeden, daha sonraki yıllarda vazgeçilmesi veya projenin tamamlanmasına imkan kalmaması durumunda, kurumun Ar-Ge faaliyeti kapsamında yapmış olduğu ve önceki yıllarda aktifleştirilmiş olan tutarların doğrudan gider yazılabilmesi mümkün bulunmaktadır.”  denmektedir.

Kanaatimce Ar-Ge teşvik mevzuatımızın en önemli noktalarından biri budur. Bir Ar-Ge projesine, doğası gereği,  araştırılan ve planlanan faaliyetlerin başarısızlıkla sonuçlanabileceği henüz proje başlangıcında ihtimal dahilinde tutularak başlanmaktadır. Doğası gereği diyoruz, çünkü Ar-Ge faaliyeti mevzuattaki tanımında da yer aldığı üzere, bilimsel ve teknolojik bir belirsizliğe odaklanan özgün çalışmalardır. Çağımızda özellikle teknoloji alanında o kadar hızlı bir değişim var ki, yapılan bir ar-ge projesi  henüz tamamlanamadan eski bir teknoloji haline gelebilmektedir. Nitekim, “…Gardner Institue’un Bilgi Teknolojileri (BT) sektörü araştırmasına göre, BT projelerinin %74’ü başarısızlıkla tamamlanmakta ya da maliyet/zaman hedeflerini aşmaktadır. Projelerin %51’i bütçesini %200 oranında aşmakta ve ancak hedeflenen özelliklerinin %75’ini karşılayabilmektedir. Standish Group’un 2011 tarihli araştırma raporuna göre ise; BT projelerinin %31’i daha tamamlanmadan iptal oluyorken, %52,7’si maliyetini %189 oranında aşmaktadır.”([1]) Eski bir teknoloji haline gelen projelerin devam ettirilmesi de haliyle gereksiz hale gelebilmekte, proje tamamlandığında çöp hale gelmesi ya da bu sonucun bilinmesine rağmen projeye devam edilmesi durumunda hem ülke hem de işletme kaynaklarının israfı söz konusu olabilmektedir.  Bu takdirde, Ar-Ge teşvikinin işlevselliği büyük ölçüde erozyona uğramaktadır.

Bu nedenlerle, vergi planlayıcıları Ar-Ge konusunda başarı kadar başarısızlığı da dikkate alarak bunun mevzuatını oluşturmuşlardır. Böylece, büyük işletmeler gibi özellikle yeterli kaynağa sahip olmayan küçük işletmeler de Ar-Ge faaliyetine özendirilmekte, olumsuz sonuçlanan Ar-Ge projelerinden meydana gelen zarara devletin iştirak etmesi sağlanmaktadır.  Projelerin başarısız olması durumunda daha önce indirilen ve/veya aktifleştirilen Ar-Ge harcamaları ilgili dönemde doğrudan gider hesaplarına intikal ettirilerek, hem ar-ge indiriminden faydalandırılmakta hem de dönem gideri yapılmasına müsaade edilerek vergi avantajı sağlamaktadır. Aslında burada sanki, baktığınız pencereye göre, devlet tarafından Ar-Ge projesinin olumsuz sonuçlanması daha çok teşvik ediliyor gibi bir bakış açısı da oluşabilir. Çünkü Ar-Ge projesi olumlu sonuçlansaydı, aktifleşen tutarlar projenin sonuçlandığı dönemden itibaren 5 yılda amorti edilecekti. Oysa, proje olumsuz sonuçlanınca, proje harcamalarının tüm aktifleşenlerle birlikte ilgili dönemde tek seferde gider yazılmasına müsaade edilmektedir. Gerçi Bilim Sanayi Bakanlığı tarafından görevlendirilen hakemler, tüm Ar-Ge projelerini, olumlu olumsuz projelerin akıbetlerini inceleyip bir rapor yazıyorlarsa da, konunun bu kısmı mükellefler tarafından muvazaaya çok açıktır. Bu hakemlerin hazırladıkları raporları mükellefin görmediğini de dikkate alacak olursak, denetimlerde buraya dikkat edilmesi gerekebilmektedir. Mükelleflerin projenin sonuç değerlendirme yazılarını bu hususa dikkat ederek ve vazgeçme ve olumsuz sonuçlanma gerekçelerini ortaya koyarak oluşturmaları önem arz etmektedir.

Ar-Ge Projesinin devam etmesinin mümkün olmadığı durumlarda ve/veya projeden vazgeçilmesi durumlarında;

1- Önceki dönemlerde aktifleştirilen Ar-Ge harcama tutarlarının, aktiflerden çıkarılarak ilgili dönemde doğrudan gider yazılabilmesi,

2- Cari dönem ile ilgili harcamaların ise, dönem başından projenin olumsuz sonuçlandığı veya vazgeçildiği tarihe kadar yapılan Ar-Ge harcamaların hem aktifleştirilenlerin hem de henüz aktiflere alınmamış olanların doğrudan gider yazılması ve Ar-Ge indirimine tabi tutulması mümkün bulunmaktadır.

Ayrıca, kazancın yetersiz olması nedeniyle ilgili hesap döneminde indirim konusu yapılamayan tutarlar, sonraki hesap dönemlerinde yeniden değerleme oranında değerlemeye tabi tutularak devredilebilir.

Konuya farklı bir bakış açısı da İstanbul Vergi Dairesinin 06.01.2016 tarih ve B.07.1.GİB.4.34.16.01-125[10-2014/428]-1112 sayılı özelgesi ile gelmiştir. Özelgeye göre, gerek işletmenin kendi talebi doğrultusunda gerekse Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından idari karar ile işletmenin Ar-Ge Merkezi belgesini iptal edilmesi durumunda, yine yukarıdaki esaslara göre daha önce aktifleştirilen Ar-Ge harcamaları ile birlikte tüm Ar-Ge harcamalarının ilgili dönem giderlerine aktarılmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.

Dipnotlar:
[1] 22.06.2015, http://www.turktekteknoloji.com.tr/Hizmetler.aspx?DataID=8&Baslik=Ar-Ge%20Projesi%20Risk%20Y%F6netimi

Olcay KIRAN

Bağımsız DENETÇİ & SMMM

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s