2017 YILINDA DİĞER FAALİYETLERDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARDA İNDİRİMLİ KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMASI

Vesilkalık-2Bu makalem Lebib Yalkın Mevzuat Dergisinin Mart-2018 dönemi sayısında yayınlanmıştır.

2017 YILINDA DİĞER FAALİYETLERDEN ELDE EDİLEN KAZANÇLARDA İNDİRİMLİ KURUMLAR VERGİSİ UYGULAMASI

Özet:

Yatırım teşvik mevzuatının yerine getirilen indirimli kurumlar vergisi uygulaması 5838 Sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun[1] ile 5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’na 32/A maddesi eklenmek suretiyle düzenlenmiştir.[2] Yapılan ilk düzenlemeden sonra muhtelif tarihlerde maddede birçok değişiklik ve ekleme yapılmış nihayetinde madde bugünkü halini almıştır. Kanun maddesinden aldığı yetki ile Bakanlar Kurulu tarafından birçok karar çıkarılmıştır. Bu kararların bazıları (kanunun çizdiği çerçevede) uygulamanın kapsamını genişletmek bazıları indirim oranlarında artış sağlayarak yatırımcıları yatırım yapmaya özendirmek amacında olmuştur.

Yatırımlarının devlet tarafından (vergi alınmaması yoluyla) desteklenmesini amaçlayan bu uygulama yapılan birçok değişiklikten sonra karmaşık ve takibi zor bir hal almıştır. Bu makalede imalat sanayine yönelik olarak 2017 yılında yapılan tevsi yatırımlarda hem yatırımdan hem de diğer faaliyetler üzerinden elde edilen kazanca indirimli kurumlar vergisinin nasıl uygulanması gerektiği hakkındaki düşüncelerimiz açıklanmaya çalışılacaktır.

Anahtar Kelimeler: indirimli kurumlar vergisi, tevsi yatırım, yatırım teşvik, mahsuben indirim, kazanç

  • Giriş:

Mükellefler, yatırım teşvik mevzuatı yerine getirilen indirimli kurumlar vergisi uygulamasında yatırımdan elde edilen kazançta indirimli vergi uygulanmasını tatbik etmekte (göreceli olarak) zorlanmazken ilk defa uygulanmaya başlanan diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulamasında bazı tereddütler yaşamaktadırlar.  Ayrıca tevsi yatırımlardan elde edilen kazancın tespiti için yapılan düzenlemeler ve indirimli vergi uygulanacak kazanç için belirlenen diğer sınırlamalar mükellefler nezdinde kavram karmaşası oluşmasına, uygulamadan tam manada faydalanılamamasına neden olabilmektedir.

  • Kanuni Düzenleme:

Tevsi yatırımlar, mevcut bir yatırıma üretim hattı veya makine ve teçhizat ilavesiyle kapasitenin artırılmasına yönelik olan ve mevcut tesis ile alt yapı müşterekliği oluşturarak bir bütün teşkil eden yatırımları ifade etmektedir.

Kurumlar Vergisi Kanunu’  nun 32/A maddesinde;

-Ekonomi Bakanlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen veya tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden kurumlar vergisine tabi tutulacağı,

-Bu maddenin uygulamasında yatırıma katkı tutarının, indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle tahsilinden vazgeçilen vergi yoluyla yatırımların Devletçe karşılanacak tutarını, bu tutarın yapılan toplam yatırıma bölünmesi suretiyle bulunacak oranın ise yatırıma katkı oranını ifade edeceği,

-Tevsi yatırımlarda, elde edilen kazancın işletme bütünlüğü çerçevesinde ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespit edilebilmesi halinde, indirimli oran bu kazanca uygulanacağı,

-Kazancın ayrı bir şekilde tespit edilememesi halinde ise indirimli oran uygulanacak kazancın, yapılan tevsi yatırım tutarının, dönem sonunda kurumun aktifine kayıtlı bulunan toplam sabit kıymet tutarına (devam eden yatırımlara ait tutarlar da dahil) oranlanması suretiyle belirleneceği,

-İndirimli oran uygulamasına yatırımın kısmen veya tamamen faaliyete geçtiği geçici vergi döneminde başlanacağı

hükümleri yer almıştır.

Aynı madde de 6745 sayılı Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un[3] 66. Maddesi ile yapılan değişiklik sonucunda; yatırıma başlanan tarihten itibaren bu maddeye göre hesaplanacak yatırıma katkı tutarına mahsuben, toplam yatırıma katkı tutarının %50’sini ve gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını geçmemek üzere; yatırım döneminde kurumun diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına indirimli kurumlar vergisi oranı uygulatmak suretiyle yatırıma katkı tutarını kısmen kullandırmaya, bu oranı her bir il grubu bölgesel, büyük ölçekli, stratejik ve öncelikli yatırımlar ile konusu, sektörü ve niteliği itibarıyla proje bazında desteklenmesine karar verilen yatırımlar için sıfıra kadar indirmeye veya %100’e kadar artırmaya Bakanlar Kurulu yetkili kılınmıştır.

  • 2017 Yılında Yapılan Yatırım Harcamaları İçin Özel Düzenlemeler

Bakanlar Kurulu, Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32/A maddesinin kendisine verdiği yetkiye dayanarak öncelikle 2016/9139 sayılı kararı[4] ile 2012/3305 sayılı kararının[5] 15’inci maddesinin 5’inci bendini “Bu maddeye göre hesaplanacak yatırıma katkı tutarına mahsuben, gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını aşmamak ve toplam katkı tutarının yüzde seksenini geçmemek üzere yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde edilen kazançlarına indirimli gelir veya kurumlar vergisi uygulanabilir.” şeklinde değiştirmiştir. Bu karar ile aynı hususta düzenleme yapan 2012/3305 sayılı kararın geçici 5. maddesini de kaldırmıştır.

Bakanlar Kurulu daha sonra 2017/9917 sayılı kararı[6] ile 2012/3305 sayılı kararına geçici madde ekleme suretiyle; imalat sanayiine yönelik (US-97 Kodu: 15-37) düzenlenen yatırım teşvik belgeleri kapsamında, 1.1.2017 ile 31.12.2017 tarihleri arasında gerçekleştirilecek yatırım harcamaları için;

  1. a) Bina-inşaat harcamalarında KDV iadesi,
  2. b) Bölgesel, büyük ölçekli ve stratejik teşvik uygulamaları kapsamında vergi indirimi desteğinde uygulanacak yatırıma katkı oranları her bir bölgede geçerli olan yatırıma katkı oranına 15 puan ilave edilmek suretiyle, kurumlar vergisi veya gelir vergisi indirimi tüm bölgelerde yüzde yüz oranında ve yatırıma katkı tutarının yatırım döneminde yatırımcının diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazançlarına uygulanacak oranı yüzde yüz olmak üzere,

teşvik belgesi üzerinde herhangi bir işlem yapılmaksızın uygulanmasını kararlaştırmıştır.

Böylece 2017 yılında imalat sektörüne yönelik yatırımlar için yapılan harcamalar dolayısıyla yararlanılacak vergi indirimi tutarı yatırıma katkı oranına 15 puan ilave edilmek suretiyle mükelleflerin lehine olacak şekilde arttırılmıştır. Bu kararda ayrıca indirimli vergi oranının tüm bölgelerde %100 olarak uygulanmasına,  diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden toplam yatırıma katkı tutarına mahsuben kullanılacak indirimli vergi matrahı üzerindeki sınırın kaldırılmasına karar verilmiştir.

2017/9917 sayılı BKK ‘da 15 puan ilave yatırıma katkı oranı nedeniyle hesaplanan ilave yatırıma katkı tutarının sadece 2017 yılında elde edilen kazançlarda kullanılabileceği yönünde özel bir belirleme bulunmamaktadır. Bu sebeple 2017 yılında yapılan yatırım sebebiyle kullanılabilecek ilave yatırıma katkı tutarının 2017 yılında kazancın yetersiz olması halinde (kısmen ya da tamamen) sonraki yıllarda da kullanılması mümkündür.

Öte yandan 2017 yılında kazanç yetersizliği nedeniyle kullanılamayıp sonraki yıllara devir eden katkı payı tutarı için uygulanacak vergi oranının sıfır olarak dikkate alınması gerektiği açıktır. Böyle bir durumda 2017 yılını takip eden yıllarda %100 ve %80 vergi indirim oranının uygulanacağı iki farklı katkı payı tutarının ayrı ayrı takibi gerekecektir.[7]

  • Genel Tebliğ Düzenlemesi

Yapılan kanuni düzenlemelerden uzunca bir süre sonra vergisel işlemlere yönelik açıklamaların yapıldığı 10 Seri numaralı Kurumlar Vergisi Genel Tebliği[8] yayınlanmıştır. Bu tebliğde uygulama hakkında tereddüt edilen birçok konuya (indirimli kurumlar vergisinin hesabında ticari kazancın neyi ifade ettiği, indirimli vergi oranı uygulamasında öncelik sırası, kurumlar vergisi matrahının indirim uygulanacak kazançtan küçük olması hali vb. konulara) açıklık getirilmiştir.

Tebliğde yatırımın işletilmesinden elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisinin nasıl uygulanması gerektiği ile ilgili olarak “32.2.3. İndirimli kurumlar vergisi uygulaması” başlıklı kısmında; Yatırımın işletilmeye başlandığı geçici vergi döneminden itibaren yatırımdan elde edilen kazanca, teşvik belgesinde yer alan ve vergi indirimi içeren yatırım tutarını aşmamak üzere, gerçekleştirilen yatırım harcaması dolayısıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli oranda kurumlar vergisi uygulanır.” şeklinde bir açıklama yapılmış ve ilgili kanun maddesinde veya bakanlar kurulu kararlarında yer almayan “yatırım harcaması dolayısıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarı” ifadesi ile getirilen bu kısıtlama uygun bir örnekle pekiştirilmeye çalışılmıştır.

Bu noktada kurumlar vergisi beyannamesini de incelediğinizde, e-beyanname programı üzerindeki “İndirimli Kurumlar Vergisi Tablosu” nda “fiili yatırım harcaması nedeniyle hak kazanılan yatırıma katkı tutarı” başlığı altında bilgi istendiği görülecektir.

Öte yandan aynı tebliğde diğer faaliyetler üzerinden elde edilen kazançlar için indirimli kurumlar vergisi uygulaması ile ilgili olarak “32.2.5. Yatırım döneminde diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisi uygulaması” başlıklı kısmında; “……yatırım döneminde, mükelleflerin diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı, en fazla toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı kadar olabilecektir. Yatırım döneminde, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen yatırım harcamasının, bu dönemde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarından (toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı) daha düşük olması halinde diğer faaliyetlerden yatırım döneminde elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılacak yatırıma katkı tutarı, gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını aşamayacaktır.” açıklaması yer almış ve uygulamaya yönelik örnekler verilmiştir.

Dikkat edildiğinde diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulamasına yönelik yapılan açıklamalarda yatırımın işletilmesinden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulaması için aranan “yapılan yatırım harcaması dolayısıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarı” kısıtlamasına yer verilmediği görülmektedir.

Ancak uygulamada birçok mükellefin (konu hakkında yazılan makalelerde yazarların) bahsi geçen “kısıt uygulamasını” diğer faaliyetlerden elde dilen kazançlar üzerinden uygulanacak indirimli kurumlar vergisi içinde kıyas yoluyla tatbik ettiği görülmektedir. Hâlbuki tebliğde yer alan bu düzenleme (her ne kadar tebliğde yer alan bu düzenlemenin kanuna uygun olmadığını ve uygulamada yorum hatası yapıldığını düşünsem de) sadece yatırımdan elde edilen kazançlar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanması sırasında dikkate alınması gerekmektedir.

  • 2017 Yılında İmalat Sektöründe Yapılan Tevsi Yatırımda Uygulama Örneği

X A.Ş.’nin 3305 sayılı BKK kapsamında (02/2016 döneminde alınmış YTB) imalat sanayiine yönelik 3. Bölgede yer alan bir tevsi yatırımı ile ilgili olarak; belgede yazılı olan yatırıma katkı oranının % 40, kurumlar vergisi indirim oranının % 60 (İndirimli kurumlar vergisi oranı % 8), mahsuben kullanma oranının %60, toplam yatırım tutarının 10.000.000,00 TL, tevsi yatırımın 3 yıl içinde tamamlanacağı ve yatırımın yapıldığı dönemlere ilişkin verilerin aşağıdaki gibi olduğu varsayılmıştır.[9]

 

Açıklama (TL) 2016 Yılı Verileri 2017 Yılı Verileri 2018 Yılı Verileri
Yatırımın İçinde Bulunduğu Durum Yatırım Dönemi Kısmen İşletme / Yatırım Dönemi Kısmen İşletme / Yatırım Dönemi
Yapılan Yatırım Tutarı

       3.000.000,00

                                         3.500.000,00

                                         3.500.000,00

Tüm Faaliyetlerden Elde Edilen Kazançlar

       9.000.000,00

                                       12.000.000,00

                                       13.000.000,00

D. Sonu Sabit Kıymetler

     25.000.000,00

                                       30.000.000,00

                                       32.000.000,00

Bu bilgilere göre toplam yatırıma katkı tutarı ile bunun diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden toplam yatırıma katkı tutarına mahsuben kullanılabilir olan kısmı ve ilave yatırıma katkı tutarı aşağıdaki gibi hesap edilecektir.

Açıklamalar Formuller Tutar (TL) / Oran
Toplam Yatırım Tutarı A      10.000.000,00
2016 Yılı A1        3.000.000,00
2017 Yılı A2        3.500.000,00
2018 Yılı A3        3.500.000,00
Yatırıma Katkı Oranı B

40%

Vergi İndirim Oranı C

60%

Yatırıma Katkı Tutarı D=(A x B)        4.000.000,00
İlave Yatırıma Katkı Oranı E

15%

İlave Yatırıma Katkı Tutarı F=(E x A2)           525.000,00
Toplam Yatırıma Katkı Tutarı G=(D + F)        4.525.000,00
Mahsuben Yat. Katkı Tut.Kul.Oranı H

80%[10]

Mahsuben Kullanabilir Katkı tutarı I=(D x H)        3.200.000,00

Bu yatırım nedeniyle kullanılacak toplam yatırıma katkı tutarı;

-Teşvik belgesinde yazan toplam yatırım tutarı ile yatırıma katkı oranının çarpılması sonucunda bulunan (10.000.000,00 TL x 0,40 =) 4.000.000,00 TL ve

-2017/9917 sayılı BKK kapsamında hak kazanılan (teşvik belgesinde yazılı olmayan) %15 ilave yatırıma katkı oranının 2017 yılında yapılan yatırım tutarı ile çarpılması sonucunda bulunan (3.500.000,00 x 0,15 =) 525.000,00 TL

toplamından (4.000.000,00 + 525.000,00 TL =) 4.525.000,00 TL olarak oluşacaktır.

2016 yılı yatırım dönemi olup, yatırımın kısmen ya da tamamen işletmeye geçmemesi sebebiyle sadece diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir.[11]

2017 ve 2018 yıllarında ise yatırımın devam etmesi ile birlikte kısmen ya da tamamen işletilmeye de başlanması sebebiyle hem yatırımdan elde edilen kazançlara hem de diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir. [12]

2017/9917 sayılı BKK kapsamında gerek yatırımın kendisinden gerekse diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden 2017 yılında yapılan harcamalardan dolayı yararlanılacak yatırıma katkı tutarlarının kullanılması sırasında %100 oranında indirimli vergi oranının dikkate alınması gerekmektedir. Ayrıca 2017 yılında yapılan harcamalar ile sınırlı olmak üzere diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerindeki sınırlamada dikkate alınmamalıdır.

2016 Yılı Çözümü

X A.Ş.’nin 2016 yılı tüm faaliyetlerinden elde edilen ticari kazancı[13] 9.000.000,00 TL olduğuna göre 2016 yılında indirimli kurumlar vergisi uygulanacak kazanç şu şekilde hesaplanmalıdır. Tevsi yatırımın (kısmen ya da tamamen) faaliyete geçmemesi, yatırım döneminde bulunması sebebiyle yatırımdan elde edilen kazanç için indirimli kurumlar vergisi hesaplanmayacaktır. Ancak yatırım döneminde olunması sebebiyle diğer faaliyetlerden elde edilen kazanca (BKK ile belirlenen sınırlar içinde) indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir.

2016/9139 sayılı BKK gereği toplam yatırım tutarına mahsuben diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden kullanılabilecek olan tutarın tespitinde %80 oranının dikkate alınması gerekecektir. Bu durumda toplam yatırıma katkı tutarı 4.000.000,00 TL olduğuna göre mahsuben kullanılabilir kısım (4.000.000,00 TL x 0,80=) 3.200.000,00 TL olarak hesaplanacaktır.

2016 yılında yapılan yatırım harcaması (3.000.000,00 TL)  mahsuben kullanılabilir yatırma katkı tutarından (3.200.000,00 TL) küçük olduğu için yatırım harcaması kadar kısım için indirimli kurumlar vergisinden yararlanılabilecektir.[14] Bu katkı tutarının kullanabilmesi için buna ilişkin matrahın dönem kazancı ile mukayese edilmesi gerekmektedir. 3.000.000,00 TL olan mahsuben kullanılabilir yatırıma katkı tutarından yararlanmak için kazancın (matrahın) ne kadar olması gerektiği (3.000.000,00 / 12 x 100 =) şeklinde 25.000.000,00 TL olarak hesaplanacaktır. Dönemin tüm faaliyetlerden elde edilen kazanç 9.000.000,00 TL olduğu için diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç kapsamında ancak bu tutar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir. Böylece indirimli kurumlar vergisine tabi tutulan matrah üzerinden (9.000.000,00 X 0,08=) 720.000,00 TL kurumlar vergisi, ((9.000.000,00 X 0,20)-720.000,00 )=) 1.080.000,00 TL yatırıma katkı tutarı hesaplanacaktır.

2017 Yılı Çözümü

Yatırım 2017 yılında devam etmekle birlikte kısmen işletmeye de alındığı için hem tevsi yatırımdan elde edilen kazanca hem de diğer faaliyetlerden elde edilen kazanca indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir.[15] Ancak bu yıl 2017/9917 sayılı BKK gereğince, yapılan yatırım harcaması üzerinden hesaplanacak katkı tutarına ulaşılıncaya kadar indirimli kurumlar vergisine tabi tutulacak kazançlarda %100 vergi indirimi uygulanacaktır. Ayrıca toplam yatırıma katkı tutarına mahsuben (diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden) kullanılacak yatırıma katkı tutarı için belirlenen %80 oranı %100 olarak uygulanabilecektir.

Aşağıdaki tablodan 2017 yılında kullanılabilecek olan yatırıma katkı tutarlarını ayrı ayrı görebiliriz.

Açıklama Yatırım Harcaması Tutarı (A) Yatırıma Katkı Tutarı (B=Ax0,55) , (B=Ax0,40) Mahsuben Kullanılabilir Kısmı (C=Bx100/100), (C=Bx80/100) Önceki Yıllarda Kullanılan Katkı Tutarı (D) Kalan Yatırıma Katkı Tutarı (E=C-D)
 2017 Yılı                            3.500.000,00             1.925.000,00              1.925.000,00                               –             1.925.000,00
 Diğer Yıllar                            6.500.000,00             2.600.000,00              2.080.000,00             1.080.000,00             1.000.000,00
 Toplam                          10.000.000,00             4.525.000,00              4.005.000,00             1.080.000,00             2.925.000,00

X A.Ş.’nin 2017 yılı ticari kazancı 12.000.000,00 TL, dönem sonu sabit kıymeti 30.000.000,00 TL olduğuna göre 2017 yılında indirimli kurumlar vergisi uygulanacak kazancı şu şekilde hesaplanmalıdır.

Yatırımdan elde edilen kazanç diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç dışında olduğundan öncelikle bunun tespiti gerekecektir. Yatırımdan elde edilen kazanç; gerçekleşen yatırım tutarının dönem sonu sabit kıymet tutarına bölünmesiyle bulunan oranın dönemin ticari kazancı ile çarpılmasıyla ((( 3.000.000,00 + 3.500.000.00) / 30.000.000,00 ) x 12.000.000,00 =) 2.600.000,00 TL olarak bulunacaktır. 2017/9917 Sayılı BKK’na göre bu kazanç üzerinden %100 vergi indirimi uygulanacağından yararlanılan yatırıma katkı tutarı (2.600.000,00 X 0,20 =) 520.000,00 TL olarak hesaplanacaktır.

Bu tutar 10 seri numaralı KVK Genel Tebliğinde yatırımdan elde edilen kazanç üzerinden yararlanılabilecek olan katkı tutarının tespitine yönelik olarak yer alan “gerçekleştirilen yatırım harcaması dolayısıyla hak kazanılan yatırıma katkı tutarı” ifadesi ile belirlenen tutarı da aşmamaktadır.

2017 yılında yapılan yatırım harcaması üzerinden ilave katkı oranı dahil olarak hesaplanan yatırıma katkı tutarı ((3.500.000,00 X (0,40 + 0,15) =) 1.925.000,00 TL’dir. Bu tutarın kullanımı sırasında dikkate alınacak kazanca %100 vergi indirimi uygulanabilecektir. %100 vergi indirimi uygulanan bu tutarın 520.000,00 TL kısmı yatırımdan elde edilen kazancın indirimli kurumlar vergisine tabi tutulmasıyla kullanıldığı için kalan (1.925.000,00 – 520.000,00 =) 1.405.000,00 TL tutarı diğer faaliyetlerden elde edilen kazançların indirimli kurumlar vergisine tabi tutulmasında dikkate alınabilecektir. Bu durumda 1.405.000,00 TL’nin matrahı (1.405.000,00 /20*100 =) formülü ile 7.025.000,00 TL olarak hesaplanacaktır. Bu tutar 2017 yılında diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç olarak değerlendirilen (12.000.000,00 – 2.600.000,00 =) 9.400.000,00 TL tutarından küçük olduğu için tamamı, üzerinden %100 vergi indirimi uygulanmak suretiyle indirimli kurumlar vergisine tabi tutulabilecektir.

Ancak yukarıda bahsi geçen genel tebliğdeki “……yatırım döneminde, mükelleflerin diğer faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlarına indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarı, en fazla toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı kadar olabilecektir. Yatırım döneminde, yatırım teşvik belgesi kapsamında gerçekleştirilen yatırım harcamasının, bu dönemde yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarından (toplam yatırıma katkı tutarının Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen oranına tekabül eden kısmı) daha düşük olması halinde diğer faaliyetlerden yatırım döneminde elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanmak suretiyle kısmen yararlanılacak yatırıma katkı tutarı, gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarını aşamayacaktır ” açıklamasına istinaden 2017 yılında diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden yararlanılacak yatırıma katkı tutarı, bu yılda yapılan yatırım harcaması ile sınırlı olmak üzere toplam yatırıma katkı tutarının BKK ile belirlenen oranına tekabül eden kısmından kullanılanların düşülmesiyle hesaplanacaktır.

Bu durumda 2017 yılında diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden iki farklı orana göre indirimli kurumlar vergisi uygulanması söz konusu olacaktır.

Yukarıdaki tabloda da görüleceği üzere mükellefin diğer faaliyetlerden elde ettiği kazançları üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulaması suretiyle yararlanabileceği toplam yatırıma katkı tutarı 4.005.000,00 TL olup, bunun (1.080.000,00 + 520.000,00 + 1.405.000,00 =) 3.005.000,00 TL’si kullanılmış ve kalan 1.000.000,00 TL yatırıma katkı tutarının yapılan harcaması ile sınırlı olmak üzere kullanması mümkündür. Ancak bu tutarın kullanılması sırasında %100 değil %60 vergi indirimi oranı dikkate alınacaktır.

Kullanılabilir yatırıma katkı tutarının matrahı, katkı tutarının normal vergi oranından indirimli vergi oranının düşülmesiyle bulunan orana bölümüyle (1.000.000,00 /12 x 100 =) 8.333.333,33 TL olarak hesaplanacak ve dönemdeki toplam kazanç içinden daha önceki hesaplamalar ile bulunan indirimli kurumlar vergisi uygulanacak kazançları çıkardığımızda kalan (12.000.000,00 – 2.600.000,00 – 7.025.000,00 = ) 2.375.000,00 TL kazanç ile kıyaslanacaktır. Kıyaslama neticesinde küçük olan tutar üzerinden (2.375.000,00 TL) indirimli kurumlar vergisi uygulanacak ve (2.375.000,00 x 0,08 =) 190.000,00 TL vergi hesaplanacaktır. Ayrıca bu işlem neticesinde kullanılan yatırıma katkı tutarı (2.375.000,00 x 0,20 – 190.000,00 =) 285.000,00 TL olacaktır.

Böylece dönemdeki toplam kazanç olan 12.000.000,00 TL’nin;

– 2.600.000,000 TL’sinin yatırımdan elde edilen ve %100 vergi indirimine tabi kazanç,

-7.025.000,00 TL’sinin diğer faaliyetlerden elde edilen ve %100 vergi indirimine tabi kazanç,

-2.375.000,00 TL’sinin diğer faaliyetlerden elde edilen ve %60 vergi indirimine tabi kazanç olarak vergilendirilmesi gerektiği sonucuna varılacaktır.

2018 Yılı Çözümü

Yukarıda hesaplandığı gibi;

-2016 yılında diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden 1.080.000,00 TL,

-2017 yılında yatırımdan elde edilen kazanç üzerinden 520.000,00 TL,

-2017 yılında diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden 1.690.000,00 TL,

olmak üzere toplam 3.290.000,00 TL yatırıma katkı tutarı kullanılmış olup 2018 yılına devir eden kullanılabilir yatırıma katkı tutarı 1.235.000,00 TL’dir. Bu tutarın ((4.000.000,00 x 0,80) – (1.080.000,00 + 1690.000,00) = ) 430.000,00 TL kısmı toplam yatırım tutarına mahsuben diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden kullanılabilecek, (1.235.000,00 – 430.000,00 =) 805.000,00 TL bakiye ise yatırım üzerinden elde edilen kazançlarda kullanılabilecektir. [16]

Yatırım 2018 yılında devam etmekle birlikte kısmen işletmeye de alındığı için hem tevsi yatırımdan elde edilen kazanca hem de diğer faaliyetlerden elde edilen kazanca indirimli kurumlar vergisi uygulanabilecektir. Öncelikle (diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç kapsamında değerlendirilmediği için) yatırımdan elde edilen kazancı tespit edilmelidir.

Yatırımdan elde edilen kazanç; gerçekleşen toplam yatırım tutarının dönem sonu sabit kıymet tutarına bölünmesiyle bulunan oranın dönemin ticari kazancı ile çarpılmasıyla ((( 3.000.000,00 + 3.500.000 + 3.500.000,00) / 32.000.000,00 ) x 13.000.000,00 =) 4.062.500,00 TL olarak bulunacaktır.

Bu tutar yatırımdan elde edilen kazanç olarak değerlendirilecek olup, hesaplanan indirimli kurumlar vergisi (4.062.500,00 x 0,08 =) 325.000,00 TL, yararlanılan yatırma katkı tutarı (4.062.500,00 x 0,20)-325.000,00 =) 487.500,00 TL olacaktır.

Dönemin toplam (13.000.000,00 TL) kazancından yatırımdan elde edilen kazanç olarak değerlendirilen (4.062.500,00 TL) tutarı çıkarıldığında diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç kapsamında değerlendirilebilecek olan kazanç tutarı 8.937.500,00 TL olarak bulunacaktır.

Ancak diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden yararlanılabilecek olan yatırıma katkı tutarının bakiyesi 430.000,00 TL olduğundan bu tutara ilişkin matrahın diğer faaliyetlerden elde kazanç kapsamında değerlendirilecek olan 8.937.500,00 TL kazanç ile kıyaslanması ve küçük olanı üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanması gerekmektedir.

430.000,00 TL yatırıma katkı tutarının matrahı, katkı tutarının normal vergi oranından indirimli vergi oranının düşülmesiyle bulunan orana bölümüyle (430.000,00 /12 x100 =) 3.583.333,33 TL olarak hesaplanacak ve bu tutar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanacaktır.

Böylece hesaplanan indirimli kurumlar vergisi (3.583.333,33 x 0,08 =) 286.666,67 TL, yararlanılan yatırıma katkı tutarı ((3.583.333,33 x 0,20)- 286.666,67=) 430.000,00 TL olacaktır.

Döneme ilişkin toplam 13.000.000,00 TL olan kazanç tutarından indirimli kurumlar vergisine tabi olan kazançlar toplamı (4.062.500,00 + 3.583.333,33 =) 7.645.833,33 TL düşüldüğünde bulunan 5.354.166,67 TL tutarındaki kazanca normal oranda kurumlar vergisi uygulanacaktır.

Böylece 2018 yılında yararlanılan yatırıma katkı tutarı toplamı (487.500,00 + 430.000,00 =) 917.500,00 TL, hesaplanan toplam kurumlar vergisi tutarı ise (325.000,00 +286.666,67 + 1.070.833,33) 1.682.500,00 TL olacaktır.

Örneğin yıllar itibariyle çözümü aşağıdaki tabloda topluca gösterilmiştir.

Açıklama  /  Yıllar 2016 Yılı (TL) 2017 Yılı (TL) 2018 Yılı (TL)
İnd. Kurumlar Vergisi Matrahı (Yatırımdan Elde Edilen Kazanç Üzerinden) 2.600.000,00 4.062.500,00

 

İnd. Kurumlar Vergisi 325.000,00
Yararlanılan Yatırıma Katkı Tutarı 520.000,00 487.500,00
İnd. Kurumlar Vergisi Matrahı (Diğer Faaliyetlerden Elde Edilen Kazanç Üzerinden) 9.000.000,00 9.400.000,00 3.583.333,33

 

İnd. Kurumlar Vergisi 720.000,00 190.000,00 286.666,67
Yararlanılan Yatırıma Katkı Tutarı 1.080.000,00 1.690.000,00 430.000,00
Normal Vergi Oranı Uygulanacak Kazanç 5.354.166,67
Kurumlar Vergisi 1.070.833,33
Toplam Kullanılan Yatırıma Katkı Tutarı 1.080.000,00 2.210.000,00 917.500,00
Devir Eden Yatırıma Katkı Tutarı 2.920.000,00 1.235.000,00 317.500,00
Toplam Ödenecek Vergi 720.000,00 190.000,00 1.682.500,00
  • Sonuç

Teşvik belgesine bağlı olarak 2017 yılında yapılan yatırım harcamaları 2017/9917 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile diğer yıllara nazaran daha avantajlı duruma getirilmiştir. Daha fazla yatırım harcaması yapılmasını amaçlayan bu karar ile sağlanan avantajlar; 2017 yılında yapılan yatırım harcaması üzerinden ilave katkı oranına göre hesaplanacak ek katkı payı tutarı, 2017 yılında yatırımdan elde edilen kazanç için vergi indirim oranının %100 olarak uygulanması[17], toplam yatırıma katkı tutarına mahsuben diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden kullanılabilecek olan katkı tutarı sınırının kaldırılmasıdır.

İlgili karar ile (2017 yılında yapılan yatırımlar nedeniyle) teşvik belgesine göre hesaplanan toplam yatırıma katkı tutarına ilave (2017 yılında yapılan yatırım harcamaları üzerinden %15 oranında hesaplanan) yatırıma katkı tutarı kullanma hakkı verilmekle birlikte, vergi indirim oranının artırılması yoluyla da toplamda yararlanılacak katkı tutarına daha erken ulaşılmasına olanak tanınmıştır.

2017 yılında yapılan yatırımlar dolayısıyla diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanmasında, “yapılan yatırım harcaması üzerinden hak kazanılan katkı tutarı” ifadesinden hareketle daraltıcı bir yaklaşım benimsenmesi yatırım harcamasını özendirmek maksatlı olan bakanlar kurulu kararına uygun olmayacaktır. Zira ilgili tebliğde de bu görüş sadece yatırımdan elde edilen kazançlarda indirimli kurumlar vergisi uygulamasında dikkate alınmıştır. Bu sebeple diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden indirimli kurumlar vergisi uygulanırken geçerli BKK’da belirlenen oran ve yapılan yatırım harcaması tutarının dikkate alınmasının doğru olacağını düşünmekteyim.

2017/9917 sayılı BKK ile getirilen düzenleme, ifadelerin net olmaması ve uygulamanın zaten karışık olması sebebiyle mükellefler nezdinde birçok farklı tatbik hali bulmuştur. Ayrıca 2018 yılında da ilave katkı oranı ve %100 indirimli vergi oranı uygulamasının devam edecek olması da uygulamaya daha karışık bir hal verecektir. Bu sebeple son yapılan düzenlemelerle ilgili olarak uygulama hakkında açıklayıcıyı bir tebliğin ya da sirkülerin yayınlaması uygun olacaktır.

Menderes ÇETİN

SMMM – Denetçi

 

Kaynakça:

– 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu

– 2012/3305 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

– 2016/9139 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

– 2017/9917 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı

– 10 Seri numaraları Kurumlar Vergisi Genel Tebliği

[1] 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazete’ de yayınlanmıştır.

[2] 21.06.2006 tarih ve 26205 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanmıştır.

[3] 07.09.2016 tarih ve 29824 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanmıştır.

[4] 05.10.2016 tarih ve 29848 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanmıştır.

[5] 19.06.2012 tarih ve 28328 sayılı Resmi Gazete ‘de yayınlanmıştır.

[6] 22.02.2017 tarih ve 29987 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanmıştır.

[7] Aynı teşvik unsurun 2018 yılında devam etmesi hali göz ardı edilmiştir.

[8] 05.08.2016 tarih ve 29792 sayılı Resmi Gazete ’de yayınlanmıştır.

[9] Örnekte, kkeg, geçmiş yıl zararı, herhangi bir indirim ya da istisna olmadığı varsayılmıştır. Ayrıca 7061 sayılı torba yasanın 2018-19-20 yılları için kurumlar vergisi oranının %22 olarak uygulanması yönündeki düzenlemesi ile 2017 yılında yapılan yatırımlara tanınan özel desteklerin 2018 yılında da devam ettirilmesi yönündeki düzenlemeleri göz ardı edilmiştir.

[10] Teşvik belgesinin alındığı tarihte mahsuben kullanma oranı %60 olmasına rağmen bu oran daha sonra BKK ile %80’e çıkarıldığı için hesaplamada yeni oran dikkate alınmıştır.

[11] Diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulaması 6322 sayılı kanunun 39. maddesiyle getirilen bir düzenleme olup madde de belirtilen sınırlar çerçevesinde bakanlar kurulu kararlarıyla uygulamaya yön verilmektedir. Teşvik belgesi kapsamında hesaplanan toplam yatırma katkı tutarının bir kısmının yatırımdan elde edilen kazançlar haricinde kalan diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden (mahsuben) yararlanılmasına imkân tanınması olarak açıklanabilir. 10 Seri numaralı KVK Genel Tebliğinde; indirimli vergi oranı uygulamasında, mükelleflerin gerek 2009/15199 sayılı ve gerekse 2012/3305 sayılı Karara göre düzenlenmiş yatırım teşvik belgeleri kapsamındaki yatırımlarının işletilmesinden elde edilen kazançları dışında kalan tüm kazançların diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç olarak kabul edileceği belirtilmiştir

[12] Bursa Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 03.04.2014 tarih 17192610-125[ÖZG-13/7]-91 sayılı özelgede; 2012/3305 sayılı BKK’ya göre düzenlenmiş olan yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımın kısmen faaliyete geçmiş olması halinde gerek işletilen kısımdan elde edilen kazanca gerekse anılan BKK’nın 15’inci maddesinin beşinci fıkrası dikkate alınarak diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlara indirimli kurumlar vergisi uygulanması gerektiği ifade edilmiştir.

[13] Tevsi yatırımlarda; yatırımdan elde edilen kazancın tespiti sırasında dikkate alınacak kazanç türü için 10 seri numaralı kurumlar vergisi genel tebliğinde “…………oranın kurumun ticari bilanço kârı ile çarpılması suretiyle……….” hesaplama yapılacağı ifadesi yer almıştır

[14] İstanbul Vergi Dairesi Başkanlığı tarafından verilen 17.02.2017 tarih ve 62030549-125[32A-2013/331]-269 sayılı özelgede; toplam yatırıma katkı tutarına mahsuben diğer faaliyetlerden elde edilen kazanç üzerinden yararlanılabilecek yatırıma katkı tutarının tespiti için  “Yatırım teşvik belgesi kapsamındaki yatırımınız devam ederken, teşvik belgesinde yer alan toplam yatırım tutarı ile yatırıma katkı oranının çarpılması suretiyle bulunacak toplam yatırıma katkı tutarının yarısını geçmemek ve fiilen gerçekleştirilen yatırım harcamasını aşmamak üzere, yatırım döneminde şirketinizin diğer faaliyetlerinden elde edilen kazancına indirimli kurumlar vergisi uygulanacaktır. Diğer bir deyişle yatırım döneminde kurumun diğer faaliyetlerinden elde ettiği kazanca indirimli kurumlar vergisi uygulanması suretiyle tahsilinden vazgeçilecek vergi tutarının üst sınırını, toplam yatırıma katkı tutarının yarısı ile fiilen gerçekleştirilen yatırım harcaması tutarından düşük olanı oluşturmaktadır.” görüşü yer almıştır.

[15] Örnekte, tevsi yatırımdan elde edilen kazancın işletme bütünlüğü içinde ayrı hesaplarda izlenmek suretiyle tespitinin mümkün olmadığı varsayılmıştır.

[16] İlgili BKK’da yatırım döneminde, toplam yatırıma katkı tutarının %80’inin diğer faaliyetlerden elde edilen kazançlar üzerinden kullanılabilir katkı tutarı olduğu belirtilmiştir.

[17] 7061 sayılı torba kanun ile 2018-19-20 yılları için uygulanacak olan kurumlar vergisi oranı %22 olacağından 2017 yılında yapılan yatırımlar dolayısıyla %100 oranında vergi indirimi ile kullanılmaya hak kazanılan yatırıma katkı tutarı 2017 ve öncesindeki yıllara nazaran daha değerli hale gelmiştir. Kazanç yetersizliği nedeniyle 2017 yılında kullanılamayan yatırıma katkı tutarı sonraki yıllarda %100 oranında vergi indirimi uygulamak suretiyle indirimli kurumlar vergisinden yararlanılmasını sağlayacaktır.

Reklamlar

Muhtasar Beyannamede Yapılan Değişiklik Hakkında

 

Vesilkalık-2

Gib tarafından 07.06.2018 tarihinde yapılan duyuru ile muhtasar beyannamelerde değişiklik yapıldığı duyuruldu. Duyuru metni aşağıdaki gibidir.

MUH, MUHGVK281 ve MUHSGK Beyannamelerinde Değişiklik;

Muh, MuhGVK281 ve MuhSGK kodlu muhtasar beyannamelerde “İstihdam Teşvikine İlişkin Bildirim” ile “Gelir Vergisi Kanununun Geçici 72 nci maddesi kapsamında yapılan gelir vergisi tevkifatına ilişkin bildirim” mükelleflerin kullanımına açılmıştır.

MUH kodlu muhtasar beyannamenin “Ekler” kulakçığında bulunan “İşyeri Bilgileri” bölümüne “Toplam İşçi Sayısı” alanı eklenmiştir. Bu alana işyeri SGK numarası bazında, toplam çalışan işçi sayısı eklenecektir. Kamu kurumu olup, işyeri SGK numarasını 1111111 şeklinde beyan edenler işçi sayısını toplu olarak yazabilirler. 

 Bu duyuruda iş yerinden huzur hakkı ödemesi yapanların bu ödemeyi yaptıkları kişi sayısını yukarıda bahsedilen işçi sayısı içinde gösterip göstermeyeceği yönünde bir belirleme yapılmamıştır.

Hali hazırda kullanılan beyannamede, huzur hakkı ödemeleri “Vergiye Tabi İşlemler > Ödemelerin Tür Kodu”  altında “Ücret Grubu” nda ve “14 nolu” kodda bildiriliyor.

Aynı zamanda beyannamenin “Vergi Bildirimi” sekmesinde huzur hakkı ödemesi yapılan kişi sayısını diğer ücretliler kısmında (toplam işçi sayısına dahil ederek) belirtiyor ve hemen bu alanın altında yer alan “**SGK Muaf/İstisna” kısmında ayrıca yazılıyor.

E-beyannamede yapılan son değişiklik ile “Ekler > İş yeri Bilgileri” altında açılan yeni alana iş yeri dosyası bazında çalışan işçi sayılarının yazılması gerektiği açıkça belirtilmiştir. Huzur hakkı ödemesi alanlar şirketten sigortalı olmadığı için bu alana yazılan işçi sayısı ile bir üst paragrafta bahsedilen “Vergi Bildirimi” kısmında yazılan işçi sayısı arasında uyumsuzluk ortaya çıkmaktadır. Esasen bir sorun olmadığı görülse de şuanda sistem bunun bir uyumsuzluk olarak görmekte ve beyannamenin kaydedilmesi aşamasında uyarı vermektedir. Ancak bu uyarıya rağmen beyanname kayıt edilebilmekte ve onay alınabilmektedir.

Sonuç olarak;

-Huzur hakkı alan kişi sayısı beyannamenin “Vergi Bildirimi” sekmesinde diğer ücretlilere ilişkin kişi sayısı içinde ve hemen bu alanın altında yer alan SGK muaf/istisna kişi sayısı içinde gösterilmelidir.

-Ayrıca “Ekler > İş yeri Bilgileri” kısmında iş yeri dosyası bazında yapılan ayrımda, huzur hakkı alan kişi sayısı yazılmamalıdır.

-Bu durumda e-bildirge sistemi beyannameyi kaydederken (bildirilen sayılarda uyumsuzluk olduğu için) uyarı veriyor ancak beyannameyi kabul ediyor.

-Vergi dairesi yada SGK tarafından bu uyumsuzluk hakkında bilgi istenmesi halinde (uyumsuzluğun huzur hakkı alan kişilerden kaynaklandığı yönünde) gerekli izahat yapılabilir.

İleri ki günlerde bu hususta bir duyuru yapılması muhtemeldir.

SMMM – Denetçi

Menderes ÇETİN

 

 

Taşınmazların 7144 Sayılı Kanun Kapsamında Yeniden Değerlenmesinde Özel Durumlar

imageTaşınmazların yeniden değerlemesine ilişkin 7144 Sayılı “Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” 25 Mayıs 2018 tarihli ve 30431 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Yapılan düzenlemeye göre;

-Uygulamadan tam mükellefiyete tabi ve bilanço esasına göre defter tutan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri yararlanabilmektedir.

-Uygulama kapsamında sadece taşınmazların yeniden değerlenmesine imkan sağlamaktadır.

“Taşınmazlar” Türk Medeni Kanunu’nda aşağıdaki şekilde belirlenmiştir:

  • Arazi,
  • Tapu kütüğünde ayrı sayfaya kaydedilen bağımsız ve sürekli haklar,
  • Kat mülkiyeti kütüğüne kayıtlı bağımsız bölümler.

-Değerleme işlemlerinin 30/9/2018 tarihine kadar yapılması gerekmektedir.

-Değerleme işlemi ile bulunan net artış tutarı pasifte özel bir fon hesabına alınmalı ve bu tutar üzerinden % 5 oranında hesaplanan vergi; yeniden değerleme işleminin yapıldığı tarihi izleyen ayın 25 inci günü akşamına kadar bir beyanname ile gelir veya kurumlar vergisi yönünden bağlı olunan vergi dairesine beyan edilerek, aynı süre içerisinde ödenmelidir. Bu ödeme kkeg olarak kayda alınmalıdır.

-Yeniden değerlemeye tabi tutan kıymetler için yeni değer üzerinden amortisman hesaplanmasına devam edilebilir. (Boş arsa ve araziler için amortisman uygulamasının yapılamamaktadır.)

-Pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışı tutarının, sermayeye ilave edilme dışında herhangi bir şekilde başka bir hesaba nakledilen veya işletmeden çekilen kısmı, bu işlemin yapıldığı dönem kazancı ile ilişkilendirilmeksizin bu dönemde gelir veya kurumlar vergisine tabi tutulur.

-Yeniden değerlemeye tabi tutulan taşınmazların elden çıkarılması halinde, pasifte özel bir fon hesabında gösterilen değer artışları, kazancın tespitinde dikkate alınmayacaktır.

Değerlendirme ve Sonuç:

7144 sayılı kanun ile getirilen yeniden değerleme düzenlemesi, iktisap tarihinin üzerinden uzunca bir süre geçmiş olan taşınmazların kayıtlı değerinin güncellenmesi için önemli bir fırsattır. Zira kamuoyunda uzun zamandır böyle bir düzenleme yapılmasına yönelik beklenti mevcuttu.  İktisap anında bedeli döviz ile ödenmiş olan taşınmazların iktisap tarihinden itibaren değerleme gününe kadar uzun bir zaman geçmese bile yükselen kur değerleri nedeniyle de kayıtlı değer ile rayiç değer arasında büyük farklar oluşabilmektedir. Bu durumdaki bir taşınmazın satışının yapılması halinde de yüksek kar çıkmaktadır. Uygulamadan yararlanılması halinde bu tarz sorunlarda ortadan kalkacaktır.

Taşınmazların kayıtlı değerlerinin (amortismanları ile birlikte) değerleme işlemine tabi tutulması bilançoların aktif ve pasif olarak daha güçlü görünmesini sağlayacaktır. Her ne kadar bu güç direkt olarak nakit ve benzeri bir sermaye artışı sağlamasa da taşınmazların güncel değerleri ile bilançoda yer alması varlıkların sahibi olarak bankalara karşı kredi başvurunda bulunan kurumun elini kuvvetlendirecektir.

Bu uygulama teknik iflas halinde olan kurumlar içinde önemli fırsat olacaktır. Zira hesaplanan değerleme artışı sermayeye eklenebilecektir.

Ancak bu uygulama ile birlikte aktifte meydana gelen artış kurumun (ilgili yönetmeliğe göre belirlenen aktif büyüklük sınırını aşması sebebiyle) kobi olma vasfını kaybetmesine ya da (belirlenen kriterlerden biri olan aktif büyüklüğün sınırının aşılması sebebiyle) bağımsız denetime tabi olmasına neden olabilir.

Ayrıca uygulama ile hesaplanan ve fon hesabına kaydedilen tutar sermayeye eklenmese bile özvarlık içinde yer alması sebebiyle ilişkili kişilerden borç alan kurumlarda örtülü sermaye hesabında sınırı (özel fona kayıt edilen tutarın 3 katı kadar) daha yukarıya taşıyacaktır.

 

Menderes ÇETİN

SMMM – Denetçi