İntifa Hakkın Tesis ve Terkini

Vesilkalık-2

İntifa hakkı bir eşya üzerinde malikinin sahip olduğu kullanma, semerelerinden yararlanma ve tüketme yetkilerinden kullanma ve yararlanma yetkilerini bir başkasına tahsis etmesi ile kurulan hak tipidir. Doğuş biçiminden de anlaşılacağı üzere iktisabı bakımından tesisen halefiyetle, cüz’i olarak kurulan bir haktır. Bunun dışında egemenlik hakları kapsamında olan intifa hakkı bir sınırlı ayni hak tipi olup; sınırlı ayni haklar içerisinde irtifak hakları sınıfında yer alır. Aynı zamanda intifa hakkı bir egemenlik hakkı olmasından ötürü mutlak haklar sınıfında yer almaktadır.

Şahısla kaim bir hak olan intifa hakkı bu sebepten dolayı devredilemez, mirasla geçmez. Gerçek kişilerde en geç kişinin ölümü ile tüzel kişilerde en geç yüz senenin dolması ile son bulur. İntifa hakkı tanıyan malik, mülkü üzerinde sahip olduğu kullanma ve yararlanma yetkilerinden mahrum kaldığı için geride kalan mülkiyete kuru mülkiyet adı da verilir. Bu düzenlemenin amacı zamanla piyasadaki bütün mülkiyetlerin kuru mülkiyet haline gelmesini önlemektir.

İntifa hakkı üç şekilde kurulabilir:

  1. Kanundan doğan intifa hakkı
  2. Sözleşmeyle kurulan intifa hakkı
  3. Mahkeme kararı ile kurulan intifa hakkı

Taşınmaz eşyalarda intifa hakkı tapu kütüğüne tescil anında doğarken taşınır eşyalarda sözleşmede aksine bir hüküm yoksa hakkın sözleşme anında doğduğu kabul edilir.

Taşınmazlarda tescilin terkiniyle veya o eşyanın yok olmasıyla veya hak süresinin dolmasıyla veya hak sahibinin kişiliğinin son bulması ile sona ererken taşınırlarda tescilin terkini hariç yukarıda sayılan diğer yollarla sona erer.

Taşınmazlarda intifa hakkının tesisi ve terkini sırasında yapılan tapu işlemlerinden harç alınmaktadır. Bu kapsamda harç, idare tarafından verilen hizmet veya yapılan bir işlem karşılığında hizmet alan veya işlemin gerçekleştirilmesini isteyen kişiden tahsil edilen kamu geliridir.

492 sayılı Harçlar Kanununun 57 nci maddesinde tapu ve kadastro işlemlerinden bu Kanuna bağlı (4) sayılı tarifede yazılı olanlarının, tapu ve kadastro harçlarına tabi olduğu; 60 ıncı maddesinde ise tapu ve kadastro harçlarının (4) sayılı tarifede yazılı işlemlerden, işlemlerin nev’i ve mahiyetine göre, değer esası üzerinden nispi veya maktu olarak alınacağı hükme bağlanmıştır.

Aynı Kanunun 63 üncü maddesinde, “Bu Kanunda sözü edilen “kayıtlı değer” veya “emlâk vergisi değeri” deyimi; 1319 sayılı Emlâk Vergisi Kanununun 29 uncu maddesine göre belirlenen vergi değerini ifade eder.” hükmü ile 64 üncü maddesinin son fıkrasında; “Çıplak mülkiyet ve intifa haklarına ait harçların hesabında, kayıtlı değerin üçte biri çıplak mülkiyete, üçte ikisi de intifa hakkına ayrılır.” hükmüne yer verilmiştir.

Kanununa bağlı (4) sayılı tarifenin “I- Tapu İşlemleri” başlıklı;

-4 üncü maddesine göre gayrimenkullerin ve mülkiyetten gayri ayni hakların bağışlanmasında, kanuni mirasçılar dışında intifa hakkından, kuru mülkiyet sahibi lehine ivazsız feragat edilmesinde ve süreli intifa haklarında süre dolarak intifa hakkının sona ermesinde kayıtlı değer üzerinden binde 68,31 oranında (kuru mülkiyet sahibinden),

-20/e maddesine göre gayrimenkul üzerine irtifak hakkı tesis ve devrinde (634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanununa göre yapılan kat irtifakları hariç olmak üzere) tesis ve devir için ödenen bedel (Bu bedel, üzerinde hak tesis edilen gayrimenkulün emlak vergisi değerinin iki katından çok olamaz) üzerinden (devir alandan)  binde 20 oranında

harç alınacağı hükmü yer almaktadır.

Sonuç olarak;

1-İntifa hakkı veriliyorken ilgili belediyece bildirilen emlak beyan değerinden az olmamak üzere beyan edilen değeri üzerinden lehine intifa hakkı tanınandan binde 20 oranında,

2-İntifa hakkı terkini sırasın eğer intifa hakkı süresi bitmişse ya da karşılıksız olarak devir edilirse binde 68,31 oranında,

3- İntifa hakkı terkini süresi bitmeden, süresi içinde bir bedelle (asgari bedel şartıyla) devir edilirse bu bedel üzerinden binde 20 oranında

tapu harcı tahsil edilir.

SMMM-Denetçi

Menderes ÇETİN

 

 

Reklamlar