Destekleme Ve Fiyat İstikrar Fonunda Biriken Tutar E-Defter Uygulamasına Geçişte Dikkate Alınır Mı?

Vesilkalık-25520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanununun 6 ncı maddesinin birinci fıkrasında, kurumlar vergisinin, mükelleflerin bir hesap dönemi içinde elde ettikleri safi kurum kazancı üzerinden hesaplanacağı belirtilmiş, ikinci fıkrasında da safi kurum kazancının tespitinde, Gelir Vergisi Kanununun ticari kazanç hakkındaki hükümlerinin uygulanacağı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun ticari kazancın tarifinin yapıldığı 37 nci maddesinde de, her türlü ticari ve sınaî faaliyetlerden doğan kazançların ticari kazanç olduğu hükümlerine yer verilmiş ve ticari kazançta vergiyi doğuran olay tahakkuk esasına bağlanmıştır.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 38 inci maddesinde ise bilanço esasına göre ticari kazancın, teşebbüsteki öz sermayenin hesap dönemi sonunda ve başındaki değerleri arasındaki müspet fark olduğu; bu dönem zarfında sahip veya sahiplerce işletmeye ilave olunan değerlerin bu farktan indirileceği, işletmeden çekilen değerlerin ise farka ilave olunacağı; ticari kazancın bu suretle tespit edilmesi sırasında, Vergi Usul Kanununun değerlemeye ait hükümleri ile bu Kanunun 40 ve 41 inci maddelerine ilişkin hükümlerine uyulacağı hüküm altına alınmıştır.

1 Sıra No.lu Muhasebe Sistemi Uygulama Genel Tebliğinde yapılan açıklamalara göre;

60. Brüt Satışlar” hesap grubunda; “İşletmenin esas faaliyetleri çerçevesinde satılan mal ya da hizmetler karşılığında alınan ya da tahakkuk ettirilen toplam değerleri kapsar. Satılan mal ve hizmetler ile ilgili sübvansiyonlar, satış tarihindeki vade farkları, ihracatla ilgili dönem içinde ortaya çıkan kur farkları, vergi iadeleri brüt satışlar içinde gösterilir. Brüt satışlara Katma Değer Vergisi dahil edilmez.

“602. Diğer Gelirler” alt hesap grubunda ise; “İşletmenin korunması, ihracatı teşvik ya da hükümet politikasına uyma zorunluluğu karşısında oluşan işletmenin faaliyet hasılatındaki düşüklüğü veya faaliyet zararını gidermek için, sermaye katkısı niteliğinde olmayan, mali yardımlar (sübvansiyonlar), devletin bazı malları vergi, resim, harç ve benzeri yükümlülüklerden istisna etmesi yoluyla yaptığı yardımlar (vergi iadeleri) ve satış tarihindeki vade farkları, ihracatla ilgili fiyat istikrar destekleme primi vb. hasılat kalemleri bu hesapta izlenir.

Bu durumda, Destekleme ve Fiyat İstikrar Fonu kapsamında alınan bedellerin, “602. Diğer Gelirler” hesabında kayıt altına alınması gerekmektedir.

Öte yandan 421 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile bazı mükellef gruplarına elektronik defter tutma ve elektronik fatura uygulamasına dahil olma zorunluluğu getirilmiştir. Mezkur Tebliğ ile zorunluluk getirilen mükelleflere ilave olarak 454 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile;

  1. 2014 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan mükelleflere
  2. ……….
  3. ……..

e-defter ve e-fatura uygulamasına geçme zorunluluğu getirilmiştir.

Sonuç olarak;

Dolayısıyla, e-Fatura ve e-Defter uygulamasına dahil olma zorunluluğunun tespitinde gelir tablosunda yer alan brüt satış hasılatı dikkate alındığından 602 hesaba kaydedilen DFİF ödemelerinin de dikkate alınması gerekmektedir.

 

Menderes ÇETİN

SMMM – Denetçi

 

Reklamlar

E-defter Uygulama Kılavuzunda Güncelleme Yapılmıştır

E-fatura ve e-defter kullanıcı sayısının artmasıyla birlikte, bu kapsamda işlem yapmak için bilgiye ihtiyacı olanlarda artmaktadır. E-defter sistemine yapılan yevmiye kayıtlarının bildiğimiz muhasebe kayıtlarına nazaran biraz daha farklılıklar içermesi kullanıcıların sisteme adapte olmasını zorlaştırmaktadır. Gelir İdaresi e-defter uygulamasında uyulmasını istediği kurallara ilişkin kılavuzlarını yayınlamış ve zaman zaman kılavuzlarda değişiklikler yapmaktadır. En son www.e-defter.gov.tr internet sitesinde yayınlanan duyuruya göre “E-Defter Uygulama Kılavuzu V-1.4” yayımlanmıştır. Kılavuzda yapılan güncellemeler aşağıdaki gibidir.

E DEFTERÖzellikle “Fatura Kaydına İstinaden Açıklama” kısmındaki değişiklik önemlidir. Açıklama aşağıdaki gibi olup kılavuza buradan ulaşabilirsiniz.

2014 veya müteakip hesap dönemlerinde brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan mükelleflerin e-fatura ve e-defter uygulaması kapsamına geçeceğine dair yazımızı buradan ulaşabilirsiniz.

Fatura kaydına istinaden açıklama

Bilindiği üzere e-Defter uygulamasında faturalar, “18. Belge Tipi” başlığında açıklandığı gibi her bir fatura ayrı bir yevmiye maddesinde olacak şekilde kaydedilmesi gerekmektedir. Ancak e-Arşiv kullanıcısı olmak şartıyla abonelik esasına göre çalışan firmalar ve kargo şirketleri ile yazılı talep üzerine Başkanlıkça uygun görülen sektörlerde faaliyet gösteren mükellefler e-defter uygulaması ile ilgili belirlenmiş olan diğer düzenlemelere uymak koşulu ile birden fazla faturayı kapsayacak şekilde yevmiye kaydı düzenleyebileceklerdir. Bu şekilde yapılan kayıtta belge tipi “other”, belge açıklaması “e-Arşiv fatura icmali” olacaktır ve bu icmalin numarası ve tarih bilgisinin de yevmiye maddesinde gösterilmesi zorunludur. Ayrıca, bu icmalin e-arşiv raporu formatında ve aynı içerikte olması ayrıca mali mühür ya da elektronik imza ile imzalanarak elektronik ortamda muhafaza edilmesi zorunludur.

Bununla birlikte, muhasebe kaydına konu edilecek faturaların aynı mahiyette olacak şekilde gruplandırılması (Örneğin Mal ve Hizmet Satış Faturaları, Mal ve Hizmet Alış Faturaları, Genel Gider Faturaları, vb şekilde gruplandırılması) en fazla 10’ar günlük muhasebe kayıt periyodunun dikkate alınması, en fazla 50 adet faturaya yer verilmesi ve her bir faturanın ait olduğu hesabın altında ayrı ayrı gözükecek şekilde belgenin türü, tarihi ve numarasına yer verilmesi kaydıyla, bir yevmiye maddesi içinde kaydedilmesi mümkün bulunmaktadır.

Menderes ÇETİN

SMMM – Denetçi

 

E-Defter Uygulamasında Olanlarda Nev-i Değişikliği Halinde Yapılması Gerekenler

E-defter uygulaması kapsamında olan bir mükellefin nev-i değiştirmesi halinde bu kapsamda yapması gerekenler aşağıda açıklanmıştır. Bilanço usulüne göre defter tutan ticari kazanç sahibi gerçek kişi mükellefler için de aynı uygulamaların yapılması gerekmektedir.

e-Defter uygulamasına kayıtlı bir kullanıcı, nevi değişikliğine gitmesi halinde 15 gün içerisinde, nevi değişikliğine ilişkin ticaret sicil gazetesinin fotokopisi ve durumu izah eden bir dilekçe ile Gelir İdaresi Başkanlığı’nın Yeni Ziraat Mah. Etlik Cad. No:16 Dışkapı/ANKARA adresine posta yoluyla bildirmesi, yeni unvana ait mali mühür temini için de Kamu Sertifikasyon Merkezinin http://mm.kamusm.gov.tr/ adresinden elektronik ortamda başvurması gerekmektedir.

-Yeni vergi kimlik numarası için talep edilen mali mührün mükellefin eline ulaşması ile birlikte http://edefter.gov.tr/edefterbasvuru.html web sitesinden yeni kimlik numarası için elektronik defter başvurusu yapılmalıdır.

-Başvuru da elektronik defter başlangıç tarihi, en erken bir sonraki izleyen ay olarak seçilmekte yani nevi değişikliğinin olduğu tescil tarihi e-Defter başlangıç tarihi olarak seçilememektedir. Yeni nevi’nin elektronik defter başlangıç tarihinin, tescil tarihine çekilebilmesi için elektronik defter başvurusunun yapıldığı ve tarih revizesinin yapılması gerektiği edefter@gelirler.gov.tr adresine elektronik posta gönderilerek bildirilmelidir.

-Bunun ardından GİB e-defter sisteminde yeni nevi için yapılan başvurunun elektronik defter başlangıç tarihi tescil tarihine göre güncellenecektir.

-Bu yeni başvuru ile birlikte mükellefin eski vergi kimlik numarası ve yeni kimlik numarası olmak üzere iki adet e-defter hesabı olacağından, mükellef nevi değişikliğinin gerçekleştiği tarihten önceki ay kesrine ait eski unvan ve vergi kimlik numaralı defter ve beratını oluşturması gerekmektedir. Oluşturulan defterlerin tarih aralığı, mükellefin eski unvanına ilişkin hesap döneminin son ayına tekabül edeceğinden beratlar GİB e-Defter uygulamasına, Kurumlar Vergisi beyannamesinin (Hesap döneminin başından, nevi değişikliğinin gerçekleştiği tarihe kadar ki hesap dönemine ait kurumlar vergisi beyannamesi) verildiği ayın son gününe kadar (2 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliği) gönderilmelidir.

Bu gönderim yapıldığında da edefter@gelirler.gov.tr adresine bilgilendirme yapılmalıdır. 

Nevi değişikliğinden önceki döneme ait son beratların gönderilmesi ile eski vergi kimlik numaralı e-defter kullanıcı hesabı GİB tarafından kapatılacak ve mükellef nevi değişikliği sonrasında açılan yeni kullanıcı hesabı ile elektronik ortamda beratlarını iletmeye devam edebilecektir.

– Ayrıca nevi değişikliğinin gerçekleştiği tarihten sonraki ay kesrine ait yeni unvan ve vergi kimlik numaralı defterlerin oluşturulup ilgili ayı izleyen üçüncü ayın son gününe kadar (2 Sıra No’lu Elektronik Defter Genel Tebliğinde belirtilen süreler) beratların GİB e-Defter Uygulamasına gönderilmesi gerekmektedir.

Örneğin, 7 Ocak 2015 tarihinde gerçekleşen Nevi değişikliğinde eski vergi kimlik numarası ve unvana ilişkin defter ve berat 01 Ocak – 07 Ocak 2015 tarihlerini kapsamalıdır. Bu tarihleri kapsayan eski vergi kimlik numarası ve unvana ilişkin defterler, eski unvanın hesap döneminin son ayına tekabül edeceğinden beratları yasal süre olan kurumlar vergisi beyannamesinin (Hesap döneminin başından, nevi değişikliğinin gerçekleştiği tarihe kadar ki hesap dönemine ait kurumlar vergisi beyannamesi) verildiği ayın son gününe kadar GİB e-Defter uygulamasına gönderilmelidir.

Nevi değişikliğinden sonra yeni VKN ve unvana ilişkin defter ve berat 07 Ocak – 31 Ocak 2015 tarihlerini kapsamalıdır. Bu tarihleri kapsayan yeni vergi kimlik numarası ve unvana ilişkin defterlerin beratları yasal süre olan ilgili ayı izleyen üçüncü ayın son gününe kadar tarihine kadar GİB e-Defter uygulamasına gönderilmelidir.

Özel Hesap Döneminde Olanlar E-Fatura ve E-defter Başvurunuzu Yapmayı Unutmayın!!!

indir.jpg

 

Yılın sonuna yaklaşılan şu günlerde yeni yılda uygulanmaya başlanacak birçok uygulama için başvurular yapılmaktadır.  Bunlardan bir tanesi de 454 numaralı Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile belirlenen kriterleri sağlayanların e-defter ve e-faturaya geçmesi hususudur.

454 Nolu Tebliğdeki Belirlemeler

454 numaralı Tebliğe göre e-defter ve e-fatura uygulamasına geçmek zorunda olanlar aşağıdaki şekilde belirlenmiştir.

  1. a) 2014 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler.
  2. b) 6/6/2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’ndan lisans alan mükellefler.
  3. c) Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listedeki malları imal, inşa ve ithal eden mükellefler.

(a) bendindeki şartı, 2014 hesap döneminde sağlayan mükellefler 1/1/2016 tarihinden itibaren, 2015 veya müteakip hesap dönemlerinde sağlayan mükellefler ise ilgili hesap dönemine ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi takip eden hesap döneminin başından itibaren, (b) ve (c) bentlerinde sayılanlardan bu Tebliğin yayım tarihinden önce lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler 1/1/2016 tarihinden itibaren, bu Tebliğin yayım tarihinden sonra lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler ise, lisans aldıkları ya da mükellefiyet tesis ettirdikleri tarihi izleyen hesap döneminin başından itibaren elektronik fatura ve elektronik defter uygulamasına geçmek zorundadır.

Değerlendirme

Tebliğdeki bu belirlemeye göre ;

-özel hesap döneminde olup olmadığına bakılmaksızın 2014 hesap döneminde 10 milyon TL ve üzerinde brüt satış hasılatına sahip olanlar 01.01.2016 tarihinde itibaren,

-2015 ve sonraki hesap dönemlerinde ise yıllık brüt satış hasılatı 10 milyon TL ve üzerinde olanların bu kriteri sağladıkları döneme ilişkin gelir/kurumlar vergisi beyannamesini verdikleri tarihi takip eden hesap döneminden itibaren,

e-fatura ve e-defter uygulamasına geçmeleri gerekmektedir.

Tebliğdeki ifadelere dikkat edilirse kriteri sağlayanlarda uygulamaya geçişin ilk yıl (2014) için tarih bazında (01.01.2016) yapıldığı sonraki dönemler içinse hesap dönemi olarak belirlendiği görülmektedir.

Tebliğde konunun anlaşılması için verilen örnekler aşağıdaki gibidir.

Örnek 1: (A) A.Ş. 2015 hesap dönemi sonu itibarıyla 10 Milyon TL brüt satış hasılatını aşmıştır. Bu durumda (A) A.Ş.’nin 31/12/2016 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 1/1/2017 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

Örnek 2: 1/7/XXXX-30/6/XXXX özel hesap dönemine tabi (B) Ltd. Şti. 30/6/2016 hesap dönemi sonu itibarıyla 10 Milyon TL brüt satış hasılatına ulaşmış bulunmaktadır. Bu durumda (B) Ltd. Şti.’nin, 30/6/2017 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak, kurumlar vergisi beyannamesinin verileceği tarihi (31/10/2016) izleyen özel hesap döneminin başlangıcı olan 1/7/2017 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

Özel Hesap Döneminde Olanlarda 01.01.2016 Tarihinde E-Deftere Geçiş Sorun Olur Mu?

Peki özel hesap döneminde olanlar için 01.01.2016 tarihi itibariyle e-deftere geçmek mümkün müdür? Aynı hesap dönemi içinde hem kâğıt ortamında defter, hem de e-defter tutulabilir mi?

Bu soruların cevabını Elektronik Defter Genel Tebliği’nde bulabiliriz. Bu tebliğin  3.3.4. (Değişik:RG-24/12/2013-28861) bölümünde yapılan açıklamalara göre;

Aylık dönem, sadece onaya sunulan ayın defter kayıtlarını ifade etmekte olup, önceki aylara ait kayıtları içermez. Hesap dönemi veya takvim yılı içerisinde de elektronik defter tutmaya başlanabilir. Ancak hesap dönemi veya takvim yılı içerisinde elektronik defter tutmaya başlayanlar, başladıkları tarihi izleyen bir aylık süre içerisinde eski defterlerine kapanış tasdiki yaptıracaklardır.

Tebliğdeki açıklamalar gayet net olup, yıl içinde de e-defter uygulamasına geçilebileceği belirtilmiştir. Ancak dikkat edilmesi gereken önemli bir husus, hesap dönemi başında e-defter uygulamasına geçenlerde önceki döneme ilişkin kâğıt defterlerin kapanış tasdiki TTK hükümleri gereği hesap döneminin kapanışını takip eden altıncı ayın sonuna kadar yapılabilirken; hesap dönemi veya takvim yılı içerisinde e-defter uygulamasına geçenlerde, önceki döneme ilişkin kâğıt defterlerin kapanış tasdiki e-defter tutmaya başlanan tarihi izleyen bir ay içinde yapılmasının gerektiğidir.

Tüm bu açıklamalara istinaden özel hesap döneminde olup olmadığına bakmaksızın 2014 yılı için belirlenen 10 milyon TL brüt satış hasılatını aşanların 01.01.2016 tarihinden itibaren e-fatura ve e-defter uygulamasına geçmesi gerekmektedir. Sadece 2014 yılı için 10 milyon TL sınırı hesap dönemi bazında, uygulamaya geçiş ise tarih bazında belirlenmiştir. Yeni bir belirleme yapılıncaya kadar daha sonraki yıllarda hem 10 milyon TL sınırı hem de uygulamaya geçiş hesap dönemi bazında uygulanacaktır.

E-fatura forumda 24007 numaralı soruya verilen cevapta da bu yöndedir.

454 sıra nolu vuk genel tebliğine göre 2014 hesap döneminde 2/a bendinde belirtilen brüt satış hasılatını aşan mükelleflerin 1.1.2016 tarihinde e-fatura ve e-defter uygulamasına geçmesini zorunlu kılmaktadır. Buna göre özel hesap dönemine tabi olsanız bile ilgili tebliğde tarih net bir şekilde belirtilmiş olup 2014 yılı içinde bu hasılata ulaşmanız halinde 31/12/2015 tarihine kadar gerekli başvurunuzu yapıp 1/1/2016 tarihinden itibaren uygulamaya geçmeniz gerekmektedir.

Menderes ÇETİN

SMMM – Denetçi

Elektronik ortamda Fatura Düzenleyecek ve Defter Tutacak Olan Mükelleflerin Kapsamı Genişletildi

Olcay KıranÖzet

06.06.2008 tarihinde yürürlüğe giren ve 5766 sayılı Kanunun 17 nci maddesiyle değişen Vergi Usul Kanununun Mükerrer 242 inci maddesiyle Maliye Bakanlığı E-Fatura ve E-Defter ile ilgili mevzuatın usul ve esaslarını belirlemeye yetkili kılınmıştı. Maliye Bakanlığı bu yetkiye dayanarak çeşitli tebliğlerle değişiklik yaptığı 397 nolu VUK tebliği ile E-Fatura’ya, 1 Seri Nolu Elektronik Defter Genel Tebliği ile de E-Defter’e ilişkin mevzuatı oluşturmuştu. Bu uygulama kapsamına alınacak mükellefleri de 421 No’lu VUK Tebliği ile belirlemişti. 20.06.2015 tarihinde yayınlanan 454 seri no’lu VUK tebliği ile bu kapsam ilk defa genişletilmiş oldu. Kapsamın ilerleyen dönemlerde daha da genişletileceği öngörülmektedir.

1- E-Fatura ve E-Defter Uygulamasıe-fatura

Yaşadığımız son yüzyılla birlikte hızla değişen teknoloji, artık baş döndürücü  ve takip edilmesi bile zor bir hızla değişmekte ve sürekli başka bir şeye devinmektedir. Şüphesiz en büyük teknolojik değişim iletişim alanında yaşanmaktadır. İletişim teknolojisi, bırakın bir asır öncesini, üç-beş yıl öncesinde bile tahmin edilemeyecek yerlere gelmesi, internet vasıtasıyla bilgi ve belgelerin dünya çapında ışık hızında taşınması, dolayısıyla ekonominin artık neredeyse sanal ortama taşınmış olması, tüm dünyayı olduğu gibi ülkemizi de değişen bu yeni ortama hızla adapte olmaya zorlamaktadır. Bu zorunluluğun başlıca nedenlerini;

– Özellikle büyük işletmeler başta olmak üzere tüm ekonomik aktörlerin ticari iş ve işlemlerinin çokluğu ve karmaşıklığı gibi nedenlerle verginin güvence altına alınmasında zorluk çekilmesi,

– Kağıt ortamında düzenlenen ticari belgelerin artık çevre sorunlarına yol açması,

– İletişimin saniyeler içinde dünyayı defalarca turlaması karşısında hala kağıt ortamında oluşturulan iletişim formatının ekonomiyi ve işletmeleri yavaşlatması,

– Ekonominin kayıt altına alınması,

şeklinde sıralayabiliriz.

Maliye Bakanlığı aldığı yetkiye istinaden bu konuda bir dizi düzenleme yapmıştır. E-Fatura’ya ilişkin usul ve esasları çeşitli tebliğlerle değişen 397 seri no’lu VUK Tebliği ile E-Deftere ilişkin usul ve esasları ise 1 seri no’lu Elektronik Defter Genel Tebliği ile düzenlemiştir.

Hem E-Fatura hem de E-Defter uygulaması kapsamına alınan mükellefler ise 421 Seri no’lu VUK Tebliği ile belirlenmiş olup, bu kıstaslar;

a) 04.12.2003 tarihli ve 5015 sayılı Petrol Piyasası Kanunu kapsamında madeni yağ lisansına sahip olanlar ile bunlardan 2011 takvim yılında mal alan mükelleflerden 31.12.2011 tarihi itibariyle asgari 25 Milyon TL brüt satış hasılatına sahip olanlar.

b) 06.06.2002 tarihli ve 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli (III) sayılı listedeki malları imal, inşa veya ithal edenler ile bunlardan 2011 takvim yılında mal alan mükelleflerden 31.12.2011 tarihi itibariyle asgari 10 Milyon TL brüt satış hâsılatına sahip olanlar,

şeklinde belirlenmişti.

2- Kapsam Genişletiliyor

20.06.2015 tarihli resmi gazete ile yayınlanan 454 seri no’lu VUK tebliği ile bu kapsam ilk defa genişletilmiş oldu. Bu genişlemenin ilerleyen dönemlerde de devam edeceği beklenmektedir. Yeni düzenlemeye göre;

a) 2014 veya müteakip hesap dönemleri brüt satış hasılatı 10 Milyon TL ve üzeri olan mükellefler.

b) Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli I sayılı listedeki malların imali, ithali, teslimi vb. faaliyetleri nedeniyle Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK)’ndan lisans alan mükellefler. Bayilik lisansı olanlar, münhasıran bu lisansa sahip olmaları nedeniyle bu bent kapsamında değerlendirilmeyecektir.

c) Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listedeki malları imal, inşa ve ithal eden mükellefler

e-fatura ve e-defter uygulamasının kapsamı içine alınmış oldular. Bu yeni duruma göre kapsama alınan mükelleflerin uygulaya geçiş tarihleri ile ilgili takvim aşağıdaki şekilde işleyecek:

1. (a) bendine göre uygulamaya dahil olanlar belirlenen haddi aştıkları döneme ait kurumlar vergisini verdikleri yılı takip eden takvim yılının başından itibaren,

Örneğin; 

(A) A.Ş. 2015 hesap dönemi sonu itibarıyla 10 Milyon TL brüt satış hâsılatını aşmıştır. Bu durumda (A) A.Ş.’nin 31.12.2016 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 01.01.2017 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

2. (b) ve (c) bentlerinde sayılanlar ise;

    i) Bu Tebliğin yayım tarihinden önce lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler 01.01.2016 tarihinden itibaren,

   ii) Bu Tebliğin yayım tarihinden sonra lisans alan veya mükellefiyet tesis ettirenler ise, lisans aldıkları ya da mükellefiyet tesis ettirdikleri tarihi izleyen hesap döneminin başından itibaren,

   iii) Lisans ya da mükellefiyet tesis tarihi ile izleyen hesap dönemi arasındaki sürenin üç aydan kısa olması halinde isteyen mükellefler bir sonraki hesap döneminin başından itibaren, elektronik defter tutabilecekler ve e-Fatura uygulamasına geçebileceklerdir.

Örnek 1: (C) A.Ş. ÖTV I sayılı listedeki mallara ilişkin teslim faaliyetinde bulunması sebebiyle EPDK’ dan 05.05.2012 tarihinde lisans almıştır. Buna göre, bu Tebliğin yayım tarihinden önce lisans alan (C) A.Ş.’nin 31/12/2015 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 01.01.2016 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

Örnek 2: (E) A.Ş. ticari faaliyeti ile ilgili olarak 05.05.2016 tarihinde bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listeden dolayı mükellefiyet tesis ettirmiştir. Buna göre, bu Tebliğin yayım tarihinden sonra ÖTV III sayılı listedeki mallar nedeniyle mükellefiyet tesis ettiren (E) A.Ş.’nin, e-fatura ve e-defter uygulamasına geçmek için 31.12.2016 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 01.01.2017 tarihinden itibaren elektronik defter tutmak ve e-Fatura uygulamasına geçmek zorundadır.

Örnek 3: (F) A.Ş. ticari faaliyeti ile ilgili olarak 05.10.2015 tarihinde bağlı bulunduğu vergi dairesine başvurarak Özel Tüketim Vergisi Kanununa ekli III sayılı listeden dolayı mükellefiyet tesis ettirmiştir. Bu durumda, bu Tebliğin yayım tarihinden sonra ÖTV III sayılı listedeki mallar nedeniyle mükellefiyet tesis ettiren (F) A.Ş., mükellefiyet tesis tarihi ile izleyen hesap döneminin başlangıcı olan 01.01.2016 tarihi arasındaki sürenin üç aydan kısa olması nedeni ile 31.12.2015 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 01.01.2016 tarihinden itibaren elektronik defter tutup  ve e-Fatura uygulamasına geçebileceği gibi; söz konusu uygulamalara 31.12.2016 tarihine kadar (bu tarih dahil) gerekli başvuruları yapıp hazırlıklarını tamamlayarak 01.01.2017 tarihinden itibaren de geçebilecektir.

Olcay KIRAN

SMMM & Bağımsız Denetçi

E-Defter Uygulamasında Yevmiye Kayıtları Nasıl Yapılmalı

Vesilkalık-2

E-Defter Uygulamasında Yevmiye Kayıtları Nasıl Yapılmalı

Bilindiği üzere 6215 sayılı Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 14 üncü maddesi ile değiştirilen, 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun“ Defter Tutma Mükellefiyeti” başlıklı 66 ncı maddesinin ikinci fıkrasında, söz konusu maddede geçen defterlerin (yevmiye defteri, defteri kebir, envanter defteri, karar ve işletme defteri) elektronik ortamda veya dosyalama suretiyle tutulabileceği ve bu defterlerin açılış ve kapanış onaylarının sekli ve esasları ile bu defterlerin nasıl tutulacağının Sanayi ve Ticaret Bakanlığı (640 sayılı Kanun Hükmünde Kararname hükümleri icabı Gümrük ve Ticaret Bakanlığı) ile Maliye Bakanlığınca çıkarılacak müşterek bir tebliğle belirleneceği hükme bağlanmıştır.

Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ile Maliye Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanan “Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ” 19 Aralık 2012 tarih ve 28502 Sayılı Resmi gazetede yayımlanmıştır. Tebliğ’in 23. Maddesin de “Elektronik ortamda tutulacak defterler ile ilgili 13.12.2011 tarih ve 28141 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter Genel Tebliği hükümleri uygulanır.” hükmü bulunmaktadır.

13.12.2011 tarih 28141 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 1 Sıra Numaralı Elektronik Defter Genel Tebliğ ile standartları yayımlanan yevmiye defteri ve defteri kebirin elektronik ortamda oluşturulması imkanı getirilmiştir.

(E-defter uygulamasına tabi olmanın şartları ve başvurunun yapılması gereken süre vb. mevzulara değinmeden direkt olarak bu uygulamayı yapacaklara yönelik olarak bazı açıklamalar yapılmaya çalışılmıştır.)

2015 yılı Ocak ayından itibaren birçok mükellef tarafından uygulanacak olan e-defter uygulaması beraberinde (uygulayıcılar açısından) birçok belirsizlik getirmiştir.

Bunlardan en çok merak edilenlerinden biri; her bir belge için ayrı bir yevmiye kaydı yapılıp yapılmasının zorunlu olup olmadığı hususuydu.

Hatta http://forum.efatura.gov.tr internet adresinde de bu soru çokça sorulmuş ve alınan cevap hep aynı olmuştur.

E-Defter uygulama Kılavuzunda konuya ilişkin yapılan açıklamalara göre;

19 Aralık 2012 tarih ve 28502 Sayılı Resmi gazetede yayımlanan ‘Ticari Defterlere İlişkin Tebliğ’de Yevmiye maddelerinin en az aşağıdaki bilgileri içermesi şarttır:

a) Madde sıra numarası,

b) Tarih,

c) Borçlu hesap,

ç) Alacaklı hesap,

d) Tutar,

e) Her kaydın dayandığı belgelerin türü ile varsa tarihleri ve sayıları.” hükmü bulunmaktadır.

Dolayısıyla elektronik defter uygulamasında her bir belgeye ait bilgilerin, tek bir yevmiye kaydında gösterilmesi esastır.

Ayrıca uygulamada bazı işlemlerin/belgelerin muhasebe kayıt şekilleri göz önünde bulundurularak, söz konusu işlem ya da belgelerin e-Deftere aktarılmasında ki kolaylıklarla ilgili açıklamalarda yapılmıştır. Ancak bu kolaylıkların, e-Defter uygulamasına geçiş aşamasında sağlanan hususlar olduğu, açıklanan belge/işlemlerin dışındaki diğer tüm belgelerin, elektronik defter uygulamasında esas olan, her bir belgeye ait bilgilerin, tek bir yevmiye kaydında gösterilmesine dikkat edilmesi gerektiği vurgulanmıştır.

E-Defter Uygulamasında sadece aşağıdaki kavramlar/belge türleri kullanılabilecektir.

  1. check: Çek
  2. invoice: Fatura
  3. order-customer: Müşteri Sipariş Belgesi
  4. order-vendor: Satıcı Sipariş Belgesi
  5. voucher: Senet
  6. shipment: Navlun
  7. receipt: Makbuz
  8. other: Diğer

Muhasebe kaydına esas teşkil eden işlem bir belgeye dayanıyorsa, mutlaka belge tipi alanının kullanılması gerekmektedir. Ancak muhasebe kaydına esas teşkil eden işlem bir belgeye dayanmıyorsa belge tipi alanı elektronik defterlerde kullanılmamalıdır. Dolayısıyla muhasebe kaydına esas teşkil eden işlem bir belgeye dayanmıyorsa, belge türü, tarihi veya numarası gibi bilgiler verilemez. Örneğin, açılış-kapanış işlemleri belgeye dayalı olmayabilir.

Muhasebe kaydına esas teşkil eden işlem yukarıda sayılan belge tiplerinden birine dayanıyorsa, bu durumda belge tipi tanımlaması yukarıda belirtildiği şekilde yapılmalıdır.

Örneğin fatura girişlerinde kullanılması gereken belge tipi “invoice” olacaktır. Ancak Fatura yerine geçen belgeler için “invoice” belge tipi kullanılamaz. Örneğin Serbest meslek makbuzu, fatura yerine geçen bir belge olmasına rağmen, elektronik defterde “invoice” olarak değil; “other” belge tipinde gösterilmelidir. Açıklama kısmında ise “serbest meslek makbuzu” olarak tanımlanmalıdır.

Yukarıda sayılan ilk yedi belge tipinin dışında muhasebe kaydına esas teşkil eden belgeler için “other” belge tipi kullanılır ve bu belgenin ne olduğuna dair açıklaması yapılmalıdır.

Belgelere Göre İşlemlerin Yapılması Sırasında Uyulması Gereken Kurallar

  • Banka İşlemlerine İstinaden Açıklama

Bilindiği üzere bankaya ait işlemlerde muhasebe kaydına esas belge dekont olmaktadır. Dekontların e-Defter uygulamasında belge tipi “other” ve belge açıklaması “dekont” olarak kaydı yapılır ve dekontun numara ve tarihinin de girilmesi zorunludur. Ancak dekont üzerinde belge numarası-tarihi yok ise, kullanılan muhasebe programının söz konusu işleme vermiş olduğu tarih ve numara, belge numarası ve tarihi olarak yazılabilir.

Eğer bankaya ait işlemler dekont bazında tek tek muhasebeleştirilemiyorsa, bu banka işlemleri günlük olarak, banka banka ayrıştırmak koşuluyla, her bir bankadan yapılan işlemler birer muhasebe fişinde işlenebilir. e-Defterde bu kayda esas belge olarak muhasebe fişi gösterilebilir. Bu muhasebe fişi e-defter uygulamasında belge tipi “other” ve belge açıklaması “Muhasebe Fişi” olarak kaydı yapılır ve fişin numarası ve tarihi girilir.

  • Masraf Listesine İstinaden Açıklama

Gün içinde işletmenin ya da personelin yapmış olduğu giderlere ilişkin alınmış belgeler teknik kılavuzlarda sayılan belgelerden biriyse mutlaka belge tipi kılavuzda belirtildiği gibi olmalıdır. Örneğin, personelin yapmış olduğu giderler arasında belge olarak fatura varsa, bu fatura ayrı bir yevmiye kaydında belge türü “invoice” yani fatura olarak fatura belge tarih-numarası da yazılmak şartıyla kaydedilmelidir.

Eğer yapılan giderle ilgili belge tipi, yukarıda sayılan ilk yedi belge tipinden biri değil ise bir masraf formu oluşturulup e-Defter uygulamasında belge tipi “other” ve belge açıklaması “masraf formu” olarak kaydı yapılır. Ayrıca bu masraf formunun numarası ve tarihinin de girilmesi zorunludur. Bu masraf formlarında matbu bir numara ve tarih olmadığı için, oluşturulacak her bir form için müteselsil bir numara ve formun oluşturulduğu günün tarihi üzerine yazılmalıdır. Bu masraf formunda yapılan giderlere ait belgelerin detayları yer almak zorundadır. Ayrıca bu masraf formu firma kaşesi ve imzasıyla matbu olarak ya da elektronik imza/mali mühür ile elektronik ortamda muhafaza edilmek zorundadır. Elektronik ortamda tutulacak belgelerin görüntülenebilir ve doğrulanabilir şekilde muhafaza ve ibraz edilmesinden, diğer matbu belgeler de olduğu gibi, mükellef sorumludur.

  • Z Raporuna İstinaden Açıklama

Gün sonunda her bir yazar kasadan alınan Z raporu, muhasebe kaydında belge tipi “other” ve belge açıklaması “Z Raporu” olarak kaydı yapılır. Ayrıca bu Z Raporu’nun numarası ve tarihinin de girilmesi zorunludur. Ancak gün içinde yapılan satışlarda Z Raporunun üzerinde yer alan ödeme yöntemlerine (nakit, kredi kartı, vb.) göre ayrıştırılmalıdır. Ödeme yöntemine isabet edecek KDV tutarlarının da ayrıştırılması ve her bir ödeme yönteminin farklı yevmiye maddelerinde gösterilmesi gerekmektedir.

  • Çek Bordrosuna İstinaden Açıklama

e-Defter uygulamasında kılavuzda sayılan tüm belge tiplerinde olduğu gibi, her bir çek belgesinin de ayrı yevmiye maddelerine kaydedilmesi esastır. Ancak çek bordrosuyla da kaydı mümkün olduğundan e-Defter uygulamasında da bu bordolar üzerinden, aynı alıcı veya satıcıya ait olmak şartıyla, birden fazla çek aynı yevmiye maddesinde kaydedilebilir. Ayrıca muhasebe kaydında belge tipi “other” ve belge açıklaması “Çek bordrosu” olarak kaydı yapılır ve bu çek bordrosunun numarası ve tarihinin girilmesi zorunludur. Bu çek bordrosunda matbu bir numara ve tarih olmadığı için, oluşturulacak her bir bordro için müteselsil bir numara verilmeli ve bordronun oluşturulduğu günün tarihi üzerine yazılmalıdır. Her bir çek bordrosunda, çeklerin detayları yer almak zorundadır. Bu çek bordrosu firma kaşesi ve imzasıyla matbu olarak ya da elektronik imza/mali mühür ile elektronik ortamda muhafaza edilmek zorundadır. Elektronik ortamda tutulacak belgelerin görüntülenebilir ve doğrulanabilir şekilde muhafaza ve ibraz edilmesinden, diğer matbu belgeler de olduğu gibi, mükellef sorumludur.

  • Senet Bordrosuna İstinaden Açıklama

e-Defter uygulamasında kılavuzda sayılan tüm belge türlerinde olduğu gibi, her bir senet belgesinin de ayrı yevmiye maddelerine kaydedilmesi esastır. Ancak senet bordrosuyla da kaydı mümkün olduğundan e-Defter uygulamasında da bu bordolar üzerinden, aynı alıcı veya satıcıya ait olmak şartıyla, birden fazla senet aynı yevmiye maddesinde kaydedilebilir. Ayrıca muhasebe kaydında belge tipi “other” ve belge açıklaması “Senet bordrosu” olarak kaydı yapılır ve bu senet bordrosunun numarası ve tarihinin girilmesi zorunludur. Bu senet bordrosunda matbu bir numara ve tarih olmadığı için, oluşturulacak her bir bordro için müteselsil bir numara verilmeli ve bordronun oluşturulduğu günün tarihi üzerine yazılmalıdır. Senet bordrolarında, senetlerin detayları yer almak zorundadır. Bu senet bordrosu firma kaşesi ve imzasıyla matbu olarak ya da elektronik imza/mali mühür ile elektronik ortamda muhafaza edilmek zorundadır. Elektronik ortamda tutulacak belgelerin görüntülenebilir ve doğrulanabilir şekilde muhafaza ve ibraz edilmesinden, diğer matbu belgeler de olduğu gibi, mükellef sorumludur.

  • Ücret Bordrosuna İstinaden Açıklama

Firmalar çalışanları için aylık olarak oluşturacakları ücret bordrolarını, e-Defter uygulamasına aktarırken, tüm personel için oluşan bordroları bir listeye bağlayıp, belge tipi “other” ve belge açıklaması “Ücret Bordrosu İcmali” olarak kaydedebilir. Ücret bordrosu icmalinin numara ve tarihinin girilmesi zorunludur. Ancak Ücret bordrosu icmalinde matbu bir numara ve tarih olmadığı için, oluşturulacak her bir icmal listesi için müteselsil bir numara verilmeli ve icmalin oluşturulduğu günün tarihi üzerine yazılmalıdır. Bu ücret bordrosu icmalinde her bir ücret bordrosunun detayları yer almalıdır. Ayrıca bu icmaller firma kaşesi ve imzasıyla matbu olarak ya da elektronik imza/mali mühür ile elektronik ortamda muhafaza edilmek zorundadır. Elektronik ortamda tutulacak belgelerin görüntülenebilir ve doğrulanabilir şekilde muhafaza ve ibraz edilmesinden, diğer matbu belgeler de olduğu gibi, mükellef sorumludur.

  • Serbest Meslek Makbuzuna İstinaden Açıklama

Serbest meslek erbabının, mesleki faaliyetlerine ilişkin her türlü tahsilatı için düzenlediği belge serbest meslek makbuzudur. Bu makbuz e-Defter kılavuzunda sayılan belgeler arasında yer alan makbuz (receipt) ile karıştırılmamalıdır. Serbest meslek makbuzu sayılan belgeler arasında yer almadığı için belge tipi “other” ve belge açıklaması “serbest meslek makbuzu” olarak kaydı yapılır. Ayrıca belgenin numarası ve tarihinin de girilmesi zorunludur.